Sevgi ve ışıkla yazan kalemler...
Yakamoz
Cem Yalçın BayerCem Yalçın Bayer

Öğretilmişleri yaşamak

08 Ağustos 2011, Pazartesi - 14:20
Öğretilmişlerdir yaşadıklarımız, sorgulamadan. Neden, Niçin demeden kabul ettiklerimizdir hayatımıza yön veren ve fark etmeden başkasının ellerine verdiğimiz hayatımızın ipleridir bizi sıkan, bunaltan ve bu kadar mutsuz eden.....

Bir hayat yaşarız ve bu hayatın içinde her gün yaptıklarımız bizim kendi kararlarımız ile değerlendirip yaptıklarımız mıdır yoksa bize öğretilmiş olanlar ya da öğrenmiş olduklarımız mıdır? Bilmeyiz belki de çoğu zaman.

Bize öğretilenler davranış haznemizi doldurur ve biz ihtiyaç duyduğumuzda o hazneden daha önce bizim içi yerleştirilmişleri alıp kullanırız çoğu zaman bilinçsizce.

Bir şeyi yaparız ama neden yaptığımızı bilmeyiz. Ya birileri bize “böyle yap “demiştir ya da biz etrafımızdan örnekleri görerek “böyle yapılması gerekir” demişizdir kendi kendimize çoğu zaman düşünmeden.

İlginç bir deney var maymunlar üzerinde yapılan ve bu durumu çok güzel özetleyen.

Bir kafesin içine 4 maymun koyuyorlar ve kafesin üst kısmında büyük bir salkım muz asılı. Bir süre sonra maymunlar acıkıyor ve muz salkımına doğru hamle yapıyorlar. Ancak deney sahipleri muz salkımına hamle yapan maymunların üzerine tazyikli soğuk su püskürtüp hayvanları kaçırıyorlar. Bir...iki....üç.... derken her denemede maymunlar aynı muameleye maruz kalıyorlar. Sonunda soğuk ve tazyikli sudan canları yanan maymunlar vazgeçiyorlar muzları almaya çalışmaktan. Deney burada bitmiyor. Aslında bundan sonra başlıyor. Konudan haberi olmayan beşinci bir maymun konuluyor kafesin içine. O da bir süre sonra acıkınca muz salkımına uzanıyor ve işte o anda, olanlar oluyor. Tazyikli soğuk su değil ama diğer maymunlar üzerine atlayarak yeni gelen maymuna engel oluyorlar. Maymunun bu davranış karşısında ne olduğunu anlaması elbette mümkün değil. Bir kez daha hamle yapıyor muzlara ve yine aynı şekilde engelleniyor. Bir kez daha, bir kez daha ama her seferinde diğerlerinin engeli ile karşılaşıyor ve o da muz salkımına uzanmaktan vazgeçiyor.  Hikayemiz burada da bitmiyor. Deneyin son perdesi daha da ilginç. Kafese ilk konulan dört maymun dışarı çıkartılıyor. Son giren maymun kafeste yalnız kalıyor ve asla muzlara yaklaşmıyor. Daha sonra yeni bir maymun daha kafese geliyor. Bu yeni maymun da acıkınca diğerleri gibi aynı reaksiyonu gösteriyor ve bir muz almaya çalışıyor. İşte bu anda deneyin en çarpıcı sonucu ortaya çıkıyor. Kafeste bulunan diğer maymun, yani dört maymundan sonra kafese giren ve dört maymunun muz almasına engel olduğu ve neden engel olunduğu hakkında en küçük bir fikri olmayan bu maymun da yeni gelenin üzerine atlayarak muz almasını engelliyor. Neden yaptığını bilmeden içgüdüsel olarak öncekilerin ona öğrettiği gibi.

Neden yaptığını bilmeden, öğretildiği gibi ya da öğrendiği gibi davranıyor. Bazen bizlerin yaptığı da bu değil mi? Neden demeden davranış haznemize konulanlardan alıp kullanıveriyoruz.
Başkalarının öğrettiği hayatları yaşıyoruz fark etmeden.

Değişim fark etmek ile başlıyor. Belki de bugün fark etmemizin ilk günü.

Fark ederek yaşayanlardan olabilmek dileğimle.

Sevgi ve saygılarımla,