Sevgi ve ışıkla yazan kalemler...
Oynatalım
Uğur YıldırımUğur Yıldırım

İki dirhem, bir çekirdek...

26 Ağustos 2011, Cuma - 15:46
Güzel giyimli, şık, bir o kadar da sevimli hanımefendiler ya da beyefendiler için kullanılan “çok yakışmış pek de, güzel olmuşsun” anlamında bir kompliman tabiridir “İKİ DİRHEM BİR ÇEKİRDEK”…
Güzel Türkçemizde kullandığımız bu tabirin nerden geldiğini de çoğumuz bilmeyiz. Ne  çekirdeği, ne dirhemi,  çekirdek ile dirhem  arasında nasıl bir ilişki vardır, bilmeyiz ama sıkça da kullanırız. 
Hikâyenin özünü ve tabirin nereden geldiğini merak ettim.  İşte meraklısı için notlar:
Keçi boynuzunun Yunanca adı keration,  İngilizce de Carob, Arapça da ise Kırrat’ır. Keçiboynuzu  tohumu yüzyıllar boyunca elmas ağırlığını ölçmek için kullanılmış bir bitki çekirdeğidir. Bu yüzden keçiboynuzu, kırat ya da karat denilen ölçüye adını vermiştir.
Neden, Keçi boynuzu çekirdeği?  Keçi boynuzu çekirdeği doğada ağırlığı değişmeye tek bitki tohumudur. Bu hem çok kuruduğu ve meyvesinden çıktıktan sonra son ve sabit ağırlığını aldığı için,  hem de içine su alması olasılığının çok az olduğu içindir.
Araplar, Selçuklular ve Osmanlılar ağırlık ölçüsü olarak dirhem kullanışlardır... Bir dirhem bu günkü ölçülerle 3 gr. ağırlığı temsil etmektedir... Dört tane keçi boynuzu  çekirdeği ise bir dirhem olarak özellikle altın, değerli madenler ve elmas alışverişinde kullanılmıştır.
Satıcılar iki dirhemlik bir satış yaparken terazinin bir kefesine 8 adet çekirdek koyarlardı. Satıcı lütfedip bir çekirdek fazladan koyarsa bu malı alan kişinin çok itibarlı ve özel bir kişi olduğunun simgesi olarak gösterilirdi. İtibarlı kişilerde güzel ve şık giyimleri ile her yerde fark yaratırlardı…
“İki dirhem bir çekirdek” olmanın farkını yaratacak bir yaşam kalitenizin olması dileği ile hepinize iyi bayramlar diliyorum…

ugur@ugurcan.org